નાળિયેર, કાજુ અને કોકો ખેડૂતોને મોટી રાહત, બજેટમાં સરકારની નવી યોજના

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ એ રવિવારે સંસદમાં 2026–27નું બજેટ રજૂ કર્યું. આ બજેટમાં દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે નોંધપાત્ર ખુશખબર છે. ખાસ કરીને નારિયેળ, કાજુ અને કોકો જેવા પાકો માટે નવી યોજનાઓ જાહેર કરવામાં આવી છે—ઉદ્દેશ સ્પષ્ટ છે: ઉત્પાદન વધારવું, આત્મનિર્ભરતા લાવવી અને આ પાકોને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ બનાવવું. Govt to launch coconut promotion scheme 2026

નાણામંત્રીએ ઉચ્ચ-મૂલ્યની ખેતી પર ભાર મૂકતાં જણાવ્યું કે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં નારિયેળ, ચંદન, કોકો અને કાજુને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. ઉત્તરપૂર્વમાં અગરવુડના વૃક્ષો અને પર્વતીય વિસ્તારોમાં બદામ, અખરોટ અને પાઈન નટ્સ જેવી ખેતીને પણ ટેકો મળશે.

નારિયેળ ઉત્પાદકો માટે નવી પ્રોત્સાહન યોજના

નિર્મલા સીતારમણે જણાવ્યું કે ભારત વિશ્વમાં નારિયેળનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક છે. દેશમાં લગભગ 3 કરોડ લોકો—જેમાં 1 કરોડ જેટલા ખેડૂતોનો સમાવેશ થાય છે—તેમની આજીવિકા નારિયેળ પર આધારિત છે.
તેમણે કહ્યું, “નારિયેળ ઉત્પાદનમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે નારિયેળ પ્રોત્સાહન યોજના રજૂ કરવામાં આવશે. આ યોજના હેઠળ મુખ્ય નારિયેળ ઉત્પાદક રાજ્યોમાં જૂના અને ઓછી ઉપજ આપતા વૃક્ષોને નવી, વધુ ઉત્પાદક જાતોથી બદલીને ઉત્પાદન અને ઉત્પાદકતા વધારવામાં આવશે.”

કાજુ અને કોકો માટે સમર્પિત રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ

ખેડૂતોની આવક વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે, બજેટમાં ભારતીય કાજુ અને કોકો માટે અલગ કાર્યક્રમનો પ્રસ્તાવ છે. હેતુ એ છે કે ભારત કાચા કાજુ અને કોકોના ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર બને, નિકાસમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધે અને 2030 સુધીમાં ભારતીય કાજુ અને કોકોને વૈશ્વિક પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ તરીકે સ્થાપિત કરી શકાય.

ચંદન અને બગીચા ખેતી પર પણ ધ્યાન

કેન્દ્ર સરકાર ભારતીય ચંદન ઇકોસિસ્ટમની પ્રતિષ્ઠા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે રાજ્ય સરકારો સાથે ભાગીદારી કરશે. લક્ષિત ખેતી અને લણણી પછીની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
તે સાથે જ, જૂના અને ઓછી ઉપજ આપતા બગીચાઓને પુનર્જીવિત કરવા માટે અખરોટ, બદામ અને પાઈન નટ્સની ઉચ્ચ ઘનતાવાળી ખેતી વિસ્તૃત કરવાની યોજના પણ છે. આ કાર્યક્રમ દ્વારા યુવાનોને ખેતી સાથે જોડીને મૂલ્યવર્ધન લાવવાનો પ્રયાસ કરાશે.

જળાશયો, માછીમારી અને પશુપાલન પર ભાર

બજેટમાં 500 જળાશયો અને અમૃત સરોવરોના સંકલિત વિકાસની જોગવાઈ છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં મત્સ્યઉદ્યોગની મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત બનાવાશે. સ્ટાર્ટ-અપ્સ, મહિલા આગેવાની હેઠળના જૂથો અને માછલી ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનોને બજાર સાથે જોડવામાં આવશે.

પશુપાલન ક્ષેત્રને ખેડૂતોની આવક વધારવાનું મુખ્ય સાધન ગણાવીને સરકારે ઉદ્યોગસાહસિકતા વિકાસ માટે સહાય જાહેર કરી છે—ક્રેડિટ આધારિત સબસિડી, પશુધન સાહસોનું આધુનિકીકરણ, ડેરી અને મરઘાં સહિત સંકલિત મૂલ્ય શૃંખલાઓ અને પશુપાલન FPOને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.